PETROL FİYATLARINA NE OLDU?

Geçtiğimiz haftalarda Amerikan kaya petrolünde (WTI) ciddi bir fiyat düşüşü yaşandı. 20 Nisan sabahı New York borsasında işlem gören WTI’ın varil fiyatı sırasıyla 9,5 ve 2 doların altında gibi fiyatlara indi ve ardından kapanışa doğru varil fiyatı 0 doların altını gördü. Peki, bu durumun sebebi ve dünya geneline etkisi nedir?

Tabii ki dünyanın içinde bulunduğu korona virüsü sürecinin tüm piyasaları derinden etkilediği açık. Bununla birlikte ve daha öncesinde, 2020 Nisan ayının 2.haftasına doğru OPEC+ görüşmelerinde azalan petrol talebinin üzerine gereken önlemlerin alınması tartışıldı. Fakat artık günümüzde petrol üretiminde tekel OPEC ülkelerinde olmadığı gibi petrol üreten ülkelerin de bir araya gelerek piyasayı düzenledikleri görülmektedir. İşte bu adımlardan bir tanesini de Suudi Arabistan Prensi Selman OPEC+ görüşmelerinin sonucunda attı. Selman, kaya petrolüne karşı rakip olarak piyasadaki düzenlemeler için Rus Lider Putin ile görüştü. İki liderin görüşmesi gayet olumsuz bir şekilde geçmesinin ardından, Suudi Arabistan’ın petrol üretimini ciddi şekilde arttırdı.

Petrol Sondaj Kulesi.

Bu gelişmelerin sonucuna ek olarak dünyanın içinde bulunduğu salgın ortamında, enerjiye olan talebin ve petrol ihtiyacının ciddi şekilde düşmesiyle, fiyatlar hızla inişe geçti. Bu düşüşten WTI nasıl etkilendi?

WTI bir vadeli işlemler piyasası (derivatives market) ürünüdür. Nedir bu vadeli işlemler piyasası? Kısaca, bir ürünün fiyatının ödendiği tarihten sonra başka bir tarihte teslim edildiği ürünlerin oluşturduğu piyasadır. İşte geçtiğimiz haftalarda alınan petrol vadelilerin işlem günüydü ancak artan aşırı üretimle birlikte Amerika’da petrolü depolayacak alan kalmamıştı. Bu durum, şirketleri mecburi olarak alıcılara bu petrolün depolanması için ücret ödemesini ortaya çıkarmıştır. Bunun üzerine, işlemi gören petrolleri depolamak için verilen ücret toplam satış fiyatlarına eksi olarak yansımıştır. Peki, çözüm olarak basit bir şekilde Amerikalı petrol üreticilerinden kuyuların kapatılması beklenebilir. Ancak, kaya petrolünün çıkarılması çok maliyetli olduğu için ve kuyuları kapatmak bundan daha çok maliyetlere sebep olacağından şu an WTI üreticileri üretimine mecburi olarak devam etmektedir. Böylelikle geçtiğimiz haftalardaki durumun özeti budur.

Bu çıkmaz sadece Amerika’da değil dünya genelinde bir sorun haline gelmiştir. Örneğin, Venezuela’da enflasyonu bir kenara bırakırsak petrol fiyatlarında hem ciddi bir düşüş görülmektedir hem de petrol stoklayan tesislerdeki tankerler taşmaya başlamıştır.

Venezuela bayrağıyla birleştirilmiş petrol sondaj kuleleri illüstrasyonu.

Bu ekonomik sıkıntının yarattığı durum birçok ülkenin halihazırda uyguladığı politikaları da etkilemekte. Örneğin, Rusya Suriye’deki savaşın maliyetlerinin artması ve petrol piyasasındaki düşüş nedeniyle petrol üreten ülke olarak ciddi ekonomik sorunlarla yüz yüze geldi. Nitekim Putin’in Rus askerini Suriye’den çekmesi bu kriz ile birlikte hızlanabilir.

Sonuç olarak dünyayı etkisine alan bu salgın sürecinde, enerjiye duyulan ihtiyacın ve petrol talebinin azalmasıyla birlikte dünyada ekonomik sıkıntılar baş göstermektedir. Bu durumda petrol üreten ülkelerin ithalatı durdurup petrol depolarını boşaltması beklenebilir. Öte yandan, dünyadaki salgının yavaş yavaş düzelmesi ve buna bağlı olarak dünyanın petrole olan talebinin artmasıyla piyasaların eski dengesine ve küresel rekabetten doğan dengesizliklerin tekrar eski haline gelmesi beklenebilir.


KAYNAK

İsmet Anıl Yılmaz
Gazi Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler İngilizce Bölümü
Yazı oluşturuldu 1

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Benzer yazılar

Aramak istediğinizi üstte yazmaya başlayın ve aramak için enter tuşuna basın. İptal için ESC tuşuna basın.

Üste dön